چالش پیشروی رژیم صهیونیستی فراتر از میدان نظامی است و به فرسایش پشتوانه سیاسی، اجتماعی و مشروعیت این رژیم در سطح جهانی بازمیگردد. رژیم صهیونیستی، تنها با شکست در یک نبرد نظامی یا کاهش قدرت بازدارندگی روبهرو نیست، بلکه با از دست دادن بخشی از محیط سیاسی و بینالمللی مواجه شده که زمینه تداوم برتری و قدرت این رژیم را در منطقه فراهم کرده بود. هشدار اخیر «دنیس راس» دیپلمات پیشین آمریکایی و از چهرههای باسابقه دولت بوش در امور خاورمیانه و نیز مقاله «دیوید ماکوفسکی» پژوهشگر ارشد «مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» و تحلیلگر مسائل خاورمیانه در روزنامه «اسرائیل هیوم» در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، درباره پیامدهای کاهش حمایت نظامی و سیاسی آمریکا از اسرائیل، بیانگر اهمیت راهبردی روابط واشنگتن و تلآویو برای امنیت رژیم صهیونیستی است.
اسرائیل با وجود معرفی خود بهعنوان قدرت برتر و مستقل در منطقه، همچنان به حمایت آمریکا در حوزههای نظامی، فناوری و دیپلماتیک وابسته است؛ حمایتی که تأمین تسلیحات پیشرفته و پشتیبانی واشنگتن در نهادهای بینالمللی، از جمله شورای امنیت سازمان ملل، بخشی از آن به شمار میرود. مساله مهم برای اسرائیل این است که متحد اصلی آن، در شرایطی که انتقادها از این رژیم در جامعه آمریکا به شدت افزایش یافته، تا چه اندازه میتواند به حمایت بیقیدوشرط از تلآویو ادامه دهد؟ تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا صرفاً به کاهش محبوبیت بنیامین نتانیاهو محدود نیست، بلکه تصویری را که روابط ویژه واشنگتن و تلآویو بر آن استوار بوده نیز تحت تأثیر قرار داده است. جنگ غزه عاملی مؤثر در تضعیف روایت سنتی اسرائیل در جوامع غربی است که این رژیم را بهعنوان یک «دموکراسی محاصرهشده در میان نیروهای متخاصم» معرفی میکرد. انتشار تصاویر و گزارشهای مربوط به ویرانی، نسلکشی و گرسنگی در غزه، بازتولید این روایت را دشوار کرده و انتقادها را از سیاستهای رژیم صهیونیستی به بررسی ماهیت رفتار و جایگاه بینالمللی آن تعمیم
داده است.
برای نشان دادن تغییر نگرش جامعه آمریکا، کافی است به نتایج نظرسنجیهای مراکز معتبر استناد کرد. بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات «پیو» در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴)، ۶۰ درصد آمریکاییها دیدگاه منفی به اسرائیل داشتند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۵ معادل ۵۳ درصد و در سال ۲۰۲۲ برابر با ۴۲ درصد بود. همچنین ۵۹ درصد پاسخدهندگان اعلام کردند اعتماد اندکی به نتانیاهو دارند. بر اساس نظرسنجی مؤسسه «گالوپ» در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴) نیز ۴۱ درصد آمریکاییها اعلام کردند با فلسطینیها همدلی بیشتری دارند، در حالی که این رقم برای اسرائیلیها ۳۶ درصد بود. گالوپ یادآور شد که اختلاف پنج درصدی از نظر آماری معنادار نیست، اما این نتیجه در مقایسه با سالهای گذشته از تغییر قابل توجه در روند همدلی افکار عمومی آمریکا حکایت دارد.
این آمارها به معنای تصمیم آمریکا برای قطع حمایت از اسرائیل یا فروپاشی قریبالوقوع اتحاد دو طرف نیست زیرا روابط بینالمللی علاوه بر افکار عمومی، تحت تأثیر منافع نظامی، اقتصادی و امنیتی و همچنین سازوکارهای نهادی و سیاسی قرار دارد. با این حال، کاهش پشتوانه اجتماعی این اتحاد میتواند هزینه حمایت از اسرائیل را برای تصمیمگیرندگان آمریکایی افزایش دهد و آن را در برابر فشارهای حزبی و انتخاباتی آسیبپذیرتر کند. دیدگاههای «جان مرشایمر» و «استفان والت» در کتاب «لابی اسرائیل و سیاست خارجی ایالات متحده» نشان می دهد که حمایت ویژه آمریکا از اسرائیل علاوه بر ملاحظات راهبردی و سیاسی، مرتبط با نفوذ گروههای فشار حامی اسرائیل در ساختار سیاسی واشنگتن است. همچنین در پژوهش سال ۲۰۲۵ «الداد شاویت» و «تئودور ساسون» در «مؤسسه مطالعات امنیتی اسرائیل»، نسبت به افول جایگاه اسرائیل در افکار عمومی آمریکا هشدار داده شده است. بر اساس این پژوهش، کاهش حمایت سنتی در میان دموکراتها و گسترش انتقادها به بخشهایی از جامعه جمهوریخواه و نسل جوان آمریکا میتواند آزادی عمل سیاسی و نظامی اسرائیل را محدود کند.
در اینجا با نگاهی به نظریه قدرت نرم «جوزف نای» نظریهپرداز و استاد علوم سیاسی آمریکایی دانشگاه هاروارد، می توان مشروعیت و توانایی اقناع افکار عمومی را از مؤلفههای مهم قدرت کشورها دانست و نتیجه گرفت که برتری نظامی بهتنهایی نمیتواند پذیرش سیاسی و حمایت پایدار بینالمللی ایجاد کند. بر همین اساس، جنگ غزه از عرصه میدان نظامی فراتر رفته و به موضوعی در حوزه افکار عمومی، روایتهای سیاسی و ملاحظات اخلاقی تبدیل شده است. گسترش بحث درباره مساله فلسطین در دانشگاهها، پارلمانها، اتحادیهها، جنبشهای اجتماعی و دادگاههای بینالمللی، ازجمله نشانههای این تحول است. همچنین کاهش جایگاه خارجی اسرائیل با شکافهای سیاسی و اجتماعی داخلی این رژیم همزمان شده است که در اختلافنظرها درباره آینده سیاسی، جنگ و مسائل امنیتی نمود پیدا کردهاند.
منبع: ایرنا
شما چه نظری دارید؟